« Anasayfa | İslâm Kaynakları Kütüphanesi | İlahiler | Künye

Daha çok namaz sonrasındaki dua ve tesbihleri ele aldığımız yazıları, namaz öncesindeki ezan dinleme âdâbı ve dualarıyla bitirmemiz uygun olur diye düşünüyorum. Konuşmayı Kesme ...  

Ezan Dinleme Adabı / Vecdi Akyüz

Daha çok namaz sonrasındaki dua ve tesbihleri ele aldığımız yazıları, namaz öncesindeki ezan dinleme âdâbı ve dualarıyla bitirmemiz uygun olur diye düşünüyorum.

Konuşmayı Kesme

Ezan okunurken, ezana bir saygı olarak, zorunlu olmayan konuşmalara ara verilir, ezan dinlenir.

Türkiye'de, camilerden yükselen ezan sesi duyulunca, çok güzel bir gelenek olarak, büyük bir saygıyla ve içtenlikle "azîzallah" denerek, kulaklar ezan sesine kabartılır. Bu ifade, genellikle ezana icabet kavramının gereklerinden biri olan cemaate katılmaya fırsat ve imkân bulamayanlar tarafından, biraz da "Allahım: Ezana gerçek icabet olan cemaate katılamayacağım için beni affet" makamında, bir bağışlanma duası niyetine söylenir.

Ezan okunurken, Kur'an-ı Kerim okuyanın da ara verip ezanı dinlemesi, daha faziletli kabul edilir.

Ezan Sözlerinin Tekrarı ve Tehlîl Duası

Ezan okunurken ve ezandan sonra yapılan dualara, ezanın dinlenmesine ve bu çağrıya uyarak cemaate katılmaya, İcâbetü'l-Müezzin (ezana/müezzine icabet/karşılık) denir. Ezanı işitenler, müezzinin davetine, önce dua ederek, sonra şartları uygunsa cemaate katılarak cevap verirler:

a) Şartları uygun olanların, müezzinle birlikte, ezan sözlerini kendi içlerinden tekrarlayarak söylemeleri müstehaptır. Hz. Peygamber (s.a.), bu konuda "Ezanı duyduğunuzda, müezzine icabet (söylediklerini tekrar) edin" buyurmuştur. (Buharî, ezan, 7; Müslim, salât, 10, 11; Tirmizî, salât, 40; Nesâî, ezan, 33,35-38; İbn Mâce, ezan, 4)

b) "Hayye ale's-salâh/Hayye ale'l-felâh" bölümlerinde, bu sözler tekrarlanmaz, onların yerine "lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh" (güç ve kuvvet, yalnızca Allah'tandır) diye dua edilir. Bu, Hz. Peygamber'in (s.a.) tavsiyesidir. (Müslim, salât, 12)

c) Sabah ezanında, "es-Salâtu hayrun mine'n-nevm" (namaz, uykudan hayırlıdır) bölümünden sonra, "sadakte ve berirte" (doğru ve iyi söyledin) denir.

Ezan okunurken, ülkemizde yine güzel bir gelenek olarak, özellikle "lâ ilâhe illallah" bölümünde, camideki cemaat büyük bir uğultuyla, bu cümleyi aynen tekrarlar.

Şehadet ve Rıza Duası

Ezanı işiten kişiler, Hz. Peygamber'in (s.a.) tavsiye ettiği, kelime-i şehadet ve rıza dileğini içeren şu duayı da okuyabilir:

"Eşhedü en lâ ilâhe illallahu vahdehu lâ şerîke leh, ve enne Muhammeden abduhû ve rasûluhû. Radîtu billâhi rabben ve bi-Muhammedin rasûlen ve bil-İslâmi dînen." (Müslim, salât, 13)

(Allah'tan başka tanrı olmadığına, tek ve ortaksız olduğuna ve Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna tanıklık ederim. Rab olarak Allah'ı, elçi/peygamber olarak Muhammed'i ve din olarak İslâm'ı kabul ettim.)

Vesîle Duası

Ezan bittikten sonra, vesîle duası denilen ve okunması halinde Hz. Peygamber'in (s.a.) kıyamet gününde şefaatinin helal olacağını belirttiği şu dua okunur:

"Allahümme rabbi hâzihid da'vetit tâmmeh ves salâtül kâimeh, âti Muhammedenil vesîlete vel fadîlete (ved dereceter refîate), veb'ashu makâmen mahmûdenillezî va'adteh. (İnneke lâ tühliful mî'âd)." (Buharî, ezan, 8; Müslim, salât, 11; Ebu Davud, salât, 37; Nesâî, ezan, 37)

(Bu eksiksiz davetin/çağrının ve kılınacak namazın rabbi olan Allahım! Muhammed'e vesileyi ve erdemi (ve yüksek dereceyi) ver. Onu vaat etmiş olduğun övgün makama yükselt. (Şüphesiz sen, sözünden dönmezsin).)

Vesîle duası, bazı yörelerde veya camilerde, imam veya müezzinin sesli rehberliğinde cemaatle birlikte, yüksek sesle yapılır.

Aynı dualar, kâmet getirilirken de okunur. Buna "kâmete icabet" adı verilir.

Ezanın gerçek amacı, namaza çağrıdır. Bu yüzden, çağrılmış olduğu namazı özellikle de camide kılan kimse, ezana en uygun biçimde icabet etmiş olur.

Kaynak: http://yenisafak.com.tr/arsiv/2005/haziran/18/vecdiakyuz.html