« Anasayfa | İslâm Kaynakları Kütüphanesi | İlahiler | Künye

Bir kimsenin, niyet ederek, tan yerinin ağarmasından güneşin batmasına kadar olan zaman içinde, bir şey yeyip içmemek, cinsel yakınlıkta bulunmamak suretiyle yaptığı bedeni ibadete ORUÇ denir.  

Oruç Hakkında Soru ve Cevaplar / Ali Kemal Belviranlı

• Kaç çeşit oruç vardır, söyleyiniz?

Altı çeşit oruç vardır ve şunlardır:

1. Farz olan oruç: Ramazan ayında tutulan oruç ile, kazâ edilen Ramazan orucu gibi.
2. Vacip olan oruçlar: Adak orucu ile, bilerek bozulan adak orucunun kazâsı için tutulan oruçlar gibi.
3. Sünnet olan oruçlar: Muharrem ayının 9. ve 10. günlerinde tutulan oruçlar gibi.
4. Müstehab olan oruçlar: Gök aylarının 13, 14 ve 15. günlerinde tutulan oruçlar gibi.
5. Mekruh olan oruçlar: Muharrem ayının yalnız 10. günü tutulan oruç gibi.
6. Haram olan oruçlar: Ramazan bayramının 1. günü ile Kurban bayramının bütün günlerinde tutulan oruç gibi.

• Orucu tarif ediniz.

Bir kimsenin, niyet ederek, tan yerinin ağarmasından güneşin batmasına kadar olan zaman içinde, bir şey yeyip içmemek, cinsel yakınlıkta bulunmamak suretiyle yaptığı bedeni ibadete ORUÇ denir.

• Kadınlar, hangi hallerde oruç tutamazlar?

Aybaşı ve lohusalık hallerinde.

• Ramazan ayında kimler oruç tutmayabilir?

Hastalar, yolcular ve emzikli kadınlar.

• Ramazan orucunu, özürleri sebebiyle tutamayanlar ne yaparlar?

Ramazan ayının dışında ve oruç tutulması haram olmayan günlerde kazâ ederler. Sıhhatleri elverişli değilse, her tutamadıkları gün i.in, bir yoksul doyumu fidye verirler.

• Ramazan orucuna ne zaman niyet edilir?

Güneşin batmasından, ertesi günkü kuşluk vaktine kadar niyet edilebilir.

• Kazâ edilen Ramazan orucu ile adak ve kefaret oruçlarına hangi vakit içerisinde niyet etmek lazımdır?

Güneşin batmasından, tan yerinin ağarmasına kadar olan zaman içinde niyet etmek lazımdır.

• Niyeti dil ile de yapmak lazım mıdır?

Kalben yapmak kâfidir; dil ile de yapılsa iyi olur.

• Kefaret orucu nedir?

Bir kimse Ramazan orucunu özürsüz olarak bozsa; Ramazan dışında bozduğu bu orucun yerine bir oruç tutacağı gibi; hiç ara vermeden, bozma cezası olarak 60 oruç daha tutması lazımdır ki, ceza olarak tuttuğu bu 60 oruca, kefaret orucu denir.

• Kan aldırmak orucu bozar mı?

Bozmaz; fakat bir mecburiyet yoksa iftardan sonra aldırmalıdır. Çünkü baygınlık olabilir ve ağız dolusu kusma ihtimali vardır.

• İğne yaptırmak orucu bozar mı?

Bozmaz; fakat bunda da tedbirli olmak icap eder. Çünkü iğne yapılması icap eden kimsenin, elbette bir soru vardır. Binaenaleyh, böyle bir kimseye bilhassa ehliyetsiz eller tarafından iğne yapılırken, çok defa bayılmalar ve kusmalar görülmektedir. Ağız dolusu kusan bir kimsenin ise orucu bozulur. Ve güne gün tutmak icab eder. Tabîidir ki, zarûret ve mecbûriyet hallerinde, hiç çekinmeden iğneyi yapmak lazımdır. Bunun kararını da dînî tutumu belirli ve müspet olan bir doktor vermelidir.

• Aşı yaptırmak orucu bozar mı?

Bozmaz.

• Alt taraftan şırınga yapılırsa oruç bozulur mu?

Evet bozulur. Güne gün olarak kazâ eder.

• Alt taraftan fitil ithâl edilirse oruç bozulur mu?

Bozulur. Güne gün tutmak lazımdır.

• Buruna veya kulağa damla damlatılırsa oruç bozulur mu?

Yutulduğu takdirde bozulur. Buruna damlatılan damlanın yutulma ihtimali daha kuvvetlidir. Kulakta ise bu ihtimal biraz daha azdır. Çünkü kulağa damlatılan damlanın boğaza geçebilmesi için, iltihap gibi bazı sebeplerle kulak zarında aralıkların peyda olması lazımdır. Kulağa süs olsun diye damla damlatılmayacağına göre, bu işi yaparken de ehil ve dindar bir doktorun fikrini almak ve onun tavsiye ve işaretine uymak yerinde olur. Bu gibi basit zannedilen meselelerle Ramazan orucunun bir tanesini olsun feda etmek, sonunda kazâ edilse bile, sevap bakımından telafisi imkânsız bir kayıptır.

• Diş doktorlarının, diş çekmek için ağza yaptıkları iğneden oruç bozulur mu?

Bozulmaz; fakat iğne muhteviyatını yutmamak lazımdır.

• Bir kimse, yenilip içilmesi adet olmayan şeyleri, bilerek yese ve içse orucu bozulur mu?

Bozulur. Güne gün olarak kazâ etmek gerekir.

• Ne gibi hallerde oruç bozulmaz?

Bir şeyi koklamak, dişlerini kanatmadan misvak veya fırça ile temizlemek, unutarak bir şeyi yeyip içmek gibi hallerde oruç bozulmaz.

• Her ihtimale karşı daha etraflı ve daha geniş olarak orucu bozan ve bozmayan halleri, kefareti icâb ettiren durumları, bir liste halinde verebilir misiniz?

Size bu hususta, merhum Ömer Nasûhî Bilmen üstadımızın "Büyük İslam İlmihali" adlı kitabının oruç bahsini okumanızı tavsiye ederim.

Kaynak: Ali kemal Belviranlı, İslam Prensipleri, İstanbul, Marifet yayınları, 2003, s. 146-149.