« Anasayfa | İslâm Kaynakları Kütüphanesi | İlahiler | Künye

Ey insanlar! Rabbiniz tektir, babanız tektir. Hepiniz Âdem'den türediniz, Âdem de topraktandır. Allah katında en üstününüz, en çok sakınanınızdır. Bir Arap'ın, Arap olmayana takvadan(Allah'a karşı yüksek sorumluluk bilincinden) başka üstünlüğü yoktur.  

Veda Hutbesi

Hamd Allah'a özgüdür. Ona hamdederiz, ondan yardım isteriz. Ondan bağışlanma dileriz, ona yöneliriz. Nefislerimizin kötülüklerinden ve kötü davranışlarımızdan Allah'a sığınırız. Allah kimi doğruya eriştirirse, kimse onu saptıramaz. Kimi de saptırırsa, kimse onu doğruya eriştiremez. Allah'tan başka tanrı olmadığını, tek ve ortaksız olduğunu kabul ederim. Muhammed'in onun kulu ve elçisi olduğunu kabul ederim.

Ey Allah'ın kulları! Size Allah'tan sakınmanızı öğütlerim. Size, Ona itaati tavsiye ederim. Sözlerime en iyisiyle başlamak isterim.

Ey insanlar! Beni dinleyin, size açıklayayım. Çünkü bilemem, belki de bu yıldan sonra, bu yerde sizinle buluşamayabilirim.

Ey insanlar! Kanlarınız(yaşama hakkınız), mallarınız, haysiyet ve şerefleriniz, Rabbinizle buluşacağınız güne dek, bu ayda, bu yerde, tıpkı bugününüz gibi, birbirinize haramdır(birbirinize karşı korunmuştur). Acaba size olayı bildirmiş bulunuyor muyum? Allah'ım sen tanık ol.

Kimin yanında bir emanet varsa bu emaneti sahibine geri versin.

Cahiliye ribası kaldırılmıştır. Ancak anaparalarınız sizindir. Ne siz haksızlık edeceksiniz, ne de size haksızlık edilecektir. Allah bundan böyle riba olmayacağını buyurdu. Kaldıracağım ilk riba amcam el-Abbas bin Abdilmuttalib'in ribasıdır.

Cahiliye kanları(kan davaları) kaldırılmıştır, kaldıracağım ilk kan davası, Âmir bin Rebîa bin el-Hâris bin Abdilmuttalib'in kan davasıdır.

Cahiliye devrinin hükümet görevleri Kâbe muhafızlığı(sidâne) ve hacıları sulama(sikâye) dışında, kaldırılmıştır.

Taammüden(bilerek) adam öldürmenin cezası, kısastır. Taammüden öldürmeye benzeyen cinayet, sopa ve taşla öldürmedir. Cezası yüz devedir. Kim daha fazlasını isterse, o cahiliyye insanlarındandır. Acaba size iletmiş bulunuyor muyum? Allah'ım, sen tanık ol.

Şu halde ey insanlar! Şeytan, bu ülkenizde tapınılmaktan ümit kesmiş bulunuyor. Ancak, bunun dışındaki önemsiz gördüğünüz davranışlarınızda, sözünün dinlenmesinden hoşnut olacaktır.

Ey insanlar! "Sapıtmak için haram ayların yerlerini değiştirip geciktirmek, küfürde gerçekten ileri gitmektir. İnkâr edenler, Allah'ın haram kıldığı ayların sayısına uydurmak için onu bir yıl helal bir yıl haram sayarlar."(Tevbe, 9/37) Böylece Allah'ın helal kıldığını haram sayıyorlar. Oysa zaman, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günkü gibi akıp durur. "Allah'a göre ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haramdır." (Tevbe, 9/36) Üç tanesi peşpeşedir, bir tanes tektir: Zulka'de, Zulhicce, Muharrem ve Mudar'ın Cumadî(l'ahir) ile Şaban arasındaki Recep ayıdır. Acaba size iletmiş bulunuyor muyum? Allah'ım, sen tanık ol.

Şunu belirteyim ey insanlar! Kadınlarınızın sizde hakkı, sizin de kadınlarınızda hakkınız vardır. Sizin onlardaki hakkınız, döşeğinizi sizden başkasına çiğnetmemeleri, hoşlanmadığınız kişileri izniniz olmadan eve sokmamaları ve çirkin davranışta bulunmamalarıdır. Şayet yaparlarsa, Allah onları engellemenize, yatakları ayırmanıza ve hafifçe vurmanıza izin vermiştir. Bunlardan vazgeçer ve itaat ederlerse, herkesçe makul(normal) bilinen ölçülerde rızkını ve giyimini sağlamak borcunuzdur. Kadınlara iyi davranmalısınız. Çünkü onlar size sığınmışlardır, kendileri için hiçbir şeye sahip değillerdir. Siz onları Allah emaneti olarak aldınız. Allah adını anarak onların namuslarını helal ediniz. Kadınlar konusunda Allah'tan sakının, onlara iyi davranın. Size iletmiş bulunuyor muyum? Allah'ım sen tanık ol.

Ey insanlar! Mü'minler kardeştir. Kimseye kardeşinin malı, gönül rızası olmadıkça, helal olmaz. Size iletmiş bulunuyor muyum? Allah'ım sen tanık ol.

Benden sonra birbirini boğazlayan kâfirler olmayın. Size öylesini bırakıyorum ki, sımsıkı sarılırsanız, asla sapıtmazsınız; Allah'ın kitabı ve Peygamberinin sünneti. Size iletmiş bulunuyor muyum? Allah'ım sen tanık ol.

Ey insanlar! Rabbiniz tektir, babanız tektir. Hepiniz Âdem'den türediniz, Âdem de topraktandır. Allah katında en üstününüz, en çok sakınanınızdır. Bir Arap'ın, Arap olmayana takvadan(Allah'a karşı yüksek sorumluluk bilincinden) başka üstünlüğü yoktur. Size iletmiş bulunuyor muyum? Dediler ki: Evet. Dedi ki: Burada bulunanla bulunmayanlara aktarsın.

Ey insanlar! Allah, her mirasçının, mirastaki payını belirlemiştir. Vasiyet üçte birden fazlasında olmaz. Çocuk döşeğe(babaya) aittir. Zina edenin cezası taşlamadır. Babasından başkasına mensubiyet öne süren veya efendisinden başkasını veli edinen, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lanetine uğrasın. Böylesinin ne nafile ne de farz ibadeti kabul edilir.

Size esenlikler diliyorum...

Kaynak: Muhammed Hamidullah, el-Vesâiku's-Siyasiyye- Hz. Peygamber Döneminin İdari-Siyasi Belgeleri, Çev. Vecdi Akyüz, Kitabevi yay.